Zgłoś uwagi
Twoje opinie lub sugestie

Poseł Teresa Wargocka - Wystąpienie z dnia 13 września 2016 roku.

Pierwsze czytanie obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw

Brak odpowiedniej wtyczki Adobe Flash Player

Ściągnij
567 wyświetleń
0

Stenogram

9. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw (druk nr 732).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Teresa Wargocka:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Przedstawiciele Wnioskodawców! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie stanowisko rządu wobec obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku nr 732.

    Projekt ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw, opracowany przez Obywatelski Komitet Inicjatywy Ustawodawczej, dotyczy zmian w art. 28 i art. 42 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, art. 5a ustawy o systemie oświaty oraz art. 30 ustawy Karta Nauczyciela.

    W obecnym stanie prawnym sposób i źródła finansowania zadań oświatowych określają przepisy ustawy o systemie oświaty i Karty Nauczyciela. W myśl art. 5a ust. 3 ustawy o systemie oświaty środki niezbędne do realizacji zadań oświatowych, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie szkół i placówek, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

    Ponadto zgodnie z art. 30 ust. 8 ustawy Karta Nauczyciela środki niezbędne na średnie wynagrodzenia nauczycieli wraz z pochodnymi od wynagrodzeń, środki na odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz środki na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli z uwzględnieniem doradztwa metodycznego są zagwarantowane przez państwo w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

    Dochodami jednostek samorządu terytorialnego w myśl art. 167 ust. 2 konstytucji są dochody własne, subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa. Jednym z dochodów jednostek samorządu terytorialnego jest część oświatowa subwencji ogólnej. Stosownie do art. 27 i art. 28 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wielkość części oświatowej subwencji ogólnej dla wszystkich JST określa corocznie ustawa budżetowa. Kwotę przeznaczoną na część oświatową subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustala się w wysokości łącznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, nie mniejszej niż przyjęta w ustawie budżetowej w roku bazowym, skorygowanej o kwotę innych wydatków z tytułu zmiany realizowanych zadań oświatowych. Podziału części subwencji ogólnej między gminy, powiaty i samorządy województw - po odliczeniu rezerwy ustawowej - dokonuje się w sposób określony przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

    Obywatelski projekt ustawy przewiduje zmianę systemu finansowania wynagrodzeń nauczycieli na system w całości oparty na dotacji celowej z budżetu państwa. W tym celu projektodawcy proponują dodać do katalogu zadań własnych JST, na które te jednostki mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa, pokrywanie wynagrodzeń nauczycieli. Z konstytucji wynika dla ustawodawcy zwykłego obowiązek zachowania proporcji między wielkością dochodów JST a zakresem przypadających im zmian oświatowych. Ustanawiając uprawnienie samorządu terytorialnego do działania na podstawie własnego budżetu i w imieniu własnym, ustawa zasadnicza powołuje równocześnie uogólnione źródło pokrycia skutków finansowania zadań z tytułu realizacji przepisów ustaw, pozostawiając kluczowe decyzje organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego.

    Istnieje jedno uogólnione źródło finansowania zadań własnych samorządu terytorialnego - są to łączne dochody: dochody własne, subwencje, dotacje. Jak wskazano wyżej, dochodami jednostek samorządu terytorialnego są właśnie te źródła. Oznacza to, iż również w zakresie dotyczącym oświaty zarówno ustawa zasadnicza, jak i ustawy zwykłe nie kreują rozwiązań prawnych pozwalających przyporządkować określone źródła dochodów do określonych wydatków.

    Sposób finansowania zadań oświatowych jest powiązany ze swobodą jednostek samorządu terytorialnego w kształtowaniu polityki oświatowej na swoim terenie, w tym m.in. prawem do decydowania o poziomie zatrudnienia w prowadzonych przez siebie szkołach, a także określania wysokości niektórych dodatków do wynagrodzenia nauczycieli. Jednostki samorządu terytorialnego, podejmując decyzje w zakresie oświaty, mają wpływ na poziom finansowania zadań będących konsekwencją ich decyzji.

    Budżet państwa nie może pokrywać kosztów zadań ukształtowanych decyzjami władz samorządowych. Przejęcie finansowania wynagrodzeń przez administrację centralną musiałoby być powiązane z przejęciem kontroli nad wieloma rozstrzygnięciami podejmowanymi w zakresie oświaty, co w konsekwencji oznaczałoby konieczność wypracowania standardów oświatowych. Jednocześnie takie działanie pozbawiłoby samorząd terytorialny swobody w zakresie sposobu realizacji zadań własnych i uniemożliwiłoby kształtowanie polityki uwzględniającej lokalne uwarunkowania i potrzeby.

    Przejęcie finansowania wynagrodzeń nauczycieli przez administrację centralną przy jednoczesnym zachowaniu kompetencji samorządów do decydowania o poziomie zatrudnienia i o wysokości niektórych dodatków do wynagrodzenia mogłoby doprowadzić do niekontrolowanego wzrostu zatrudnienia nauczycieli w szkołach, a w konsekwencji do ogromnego i niemożliwego do przewidzenia obciążenia budżetu państwa.

    Ponadto rząd dostrzega nieprawidłowości projektu, poważne błędy merytoryczne uzasadnienia oraz legislacyjne. Zauważamy przeszacowanie o ok. 2 mld zł poziomu skutków finansowych zaproponowanych zmian, polegające na wskazaniu zawyżonych danych dotyczących liczby etatów nauczycieli, zaniżeniu kwoty dodatku wiejskiego, zawyżeniu wyliczeń skutków w zakresie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, błędnym wyliczeniu środków na doskonalenie zawodowe nauczycieli, nieuwzględnieniu w kalkulacjach środków na wypłatę pochodnych od wynagrodzeń, nieuwzględnieniu w kalkulacjach środków przekazywanych przez jednostki samorządu terytorialnego powyżej wynagrodzenia średniego wynikającego z art. 30 ustawy Karta Nauczyciela. Ponadto występuje brak szczegółowych wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, do którego projektodawcy upoważnili ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Nie wskazano w projekcie ustawy zasad, według jakich ma być dokonywany podział środków dotacji celowej.

    Jednocześnie należy stwierdzić, że wprowadzenie zaproponowanego systemu finansowania oświaty w formie dotacji celowych z budżetu państwa musiałoby wiązać się ze znacznym obciążeniem administracyjnym po stronie organów prowadzących szkoły i placówki. W takim systemie pojawia się kwestia nie tylko naliczania dotacji i związanych z tym formalności w postaci nałożenia kolejnych obowiązków administracyjnych, ale także kwestia rozliczania dotacji i kontrolowania wykorzystania dotacji, co wymagałoby dodatkowego, znacznego nakładu pracy, a więc wiązałoby się z rozbudowaniem aparatu biurokratycznego i dodatkowymi administracyjnymi nakładami finansowymi.

    Zmiana systemu finansowania wynagrodzeń nauczycieli, w tym przekazywanie ogromnych środków samorządom w formie dotacji celowej, nie byłaby zgodna z Europejską Kartą Samorządu Lokalnego, ratyfikowaną przez Polskę w 1994 r., która wskazuje, że spośród źródeł finansowania jednostek samorządu terytorialnego powinno się ograniczać dotacje celowe.

    W literaturze prawnofinansowej akcentuje się, że dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie bieżących zadań własnych powinny odgrywać ograniczoną rolę wśród źródeł dochodów jednostki samorządu terytorialnego.

    Jako główne uzasadnienie projektowanej zmiany sytemu finansowania zadań oświatowych wskazano problem likwidacji szkół i ich przekazywania innym podmiotom w celu ominięcia stosowania przepisów ustawy Karta Nauczyciela. Faktem jest, że w ostatnich latach niektóre jednostki samorządu terytorialnego likwidowały prowadzone przez siebie szkoły, jednocześnie włączając do sieci szkół publiczne szkoły prowadzone przez inne podmioty lub zgadzając się na funkcjonowanie niepublicznych szkół utworzonych w miejsce zlikwidowanych szkół samorządowych. Aby zapobiec tym działaniom, w przygotowanym w porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej poselskim projekcie zmiany ustawy o systemie oświaty od dnia 23 stycznia warunkiem likwidacji samorządowej szkoły publicznej jest przekazanie, uzyskanie pozytywnej opinii kuratora wydawanej w drodze postanowienia. Oznacza to, że niemożliwe jest zlikwidowanie szkoły bez pozytywnej opinii kuratora. Rozwiązania te są zgodne z formułowanym przez Związek Nauczycielstwa Polskiego postulatem wzmocnienia roli kuratora oświaty w zakresie jego wpływu na realizację obowiązkowego zadania samorządów związanego z prowadzeniem przedszkoli, szkół i placówek.

    Dodatkowo w ustawie z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw zostały wprowadzone zmiany wobec jednostek samorządu terytorialnego, które wszystkie swoje szkoły samorządowe przekazały do prowadzenia osobom fizycznym lub prawnym, dotyczące wypłaty dotacji na te placówki w wysokości kosztów wydatków na jednego ucznia w szkole danego typu i rodzaju prowadzonych przez najbliższą jednostkę, a nie w wysokości otrzymywanej subwencji. Przepisy z 23 czerwca 2016 r. absolutnie zniechęciły samorządy, które przekazują szkoły samorządowe, wszystkie, jakie mają na swoim terenie.

    Minister edukacji narodowej w dniu 27 czerwca br. w Toruniu podczas konferencji podsumowującej ogólnopolską debatę o systemie oświaty ˝Uczeń. Rodzic. Nauczyciel - Dobra zmiana˝ przedstawił kompleksowe plany zmian w obszarze edukacji. Rząd dostrzega potrzebę analizy i przedyskutowania z zainteresowanymi środowiskami, w szczególności z przedstawicielami nauczycielskich związków zawodowych oraz z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego, szczegółowych rozwiązań kwestii związanych ze statusem zawodowym nauczycieli, w tym spraw związanych m.in. z warunkami zatrudnienia, kwalifikacjami, systemem wynagradzania i awansu zawodowego, czasem pracy, oraz rozmów na temat wsparcia finansowego małych szkół. W związku z powyższym minister edukacji narodowej w ramach prac Rady Dialogu Społecznego zaapelował o utworzenie zespołu branżowego do spraw edukacji. Celem zespołu będzie wypracowanie wspólnie jak najlepszych rozwiązań, adekwatnych do współczesnych warunków ekonomiczno-społecznych, a zarazem motywujących nauczycieli do doskonalenia własnego warsztatu pracy na rzecz podnoszenia jakości kształcenia i wychowania zgodnie z potrzebami młodego pokolenia.

    Reasumując wywód, powiem, że istnieje jedno ogólne źródło finansowania zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego - są to dochody ogółem. Sposób finansowania zadań oświatowych jest powiązany ze swobodą jednostek samorządu terytorialnego w kształtowaniu polityki oświatowej na swoim terenie. Jednostki samorządu terytorialnego, podejmując decyzje w zakresie oświaty, mają wpływ na poziom finansowania zadań będących konsekwencją ich decyzji. Budżet państwa nie może pokrywać kosztów zadań ukształtowanych decyzjami władz samorządowych. Przejęcie finansowania wynagrodzeń przez administrację centralną musiałoby być powiązane z przejęciem kontroli nad wieloma rozstrzygnięciami podejmowanymi w zakresie oświaty, co w konsekwencji oznaczałoby ograniczenie swobody decyzji samorządów. Takie działania pozbawiałyby samorząd terytorialny swobody, uniemożliwiałyby kształtowanie polityki uwzględniającej lokalne uwarunkowania i potrzeby.

    Mając powyższe na uwadze, rząd negatywnie opiniuje obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw.

    W toku debaty nad projektem w tym punkcie posiedzenia Sejmu większość pytań skierowanych przez państwa posłów była kierowana do ministra edukacji narodowej. Rozumiem, że w Wysokiej Izbie jest ogromna potrzeba rozmawiania na temat finansowania oświaty, na temat statusu zawodowego nauczycieli, pozycji nauczyciela, jest potrzeba rozwiązywania tego ważnego problemu, jakim są dochody jednostek samorządu terytorialnego w aspekcie prowadzenia, utrzymywania szkół, przedszkoli i placówek. Myślę, że to nie jest miejsce ani pora na udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy pani minister przewiduje wzrost subwencji. To nie jest takie proste, proszę państwa. Musimy na ten temat rozmawiać. Mam nadzieję na powołanie trójstronnego stolika, gdzie muszą się znaleźć i związki zawodowe, i samorząd, i minister edukacji, bo tylko w takim gronie wypracowane rozwiązania mogą być wiodące, mogą być wdrażane i w porozumieniu, że tak powiem, prezentowane w Wysokiej Izbie.

    Oczywiście jesteśmy gotowi do rozmowy, są inne formy, inne punkty pracy Sejmu, są informacje bieżące, pytania w sprawach bieżących, również jesteśmy do państwa dyspozycji. W związku z państwa wystąpieniami klubowymi zakładam, że również obywatelski projekt będzie skierowany do komisji. Jesteśmy również gotowi do rozmów, do analiz i naprawdę bardzo, że tak powiem, do poszukiwania najlepszych rozwiązań dla finansowania, ale również funkcjonowania oświaty w Polsce. Dziękuję. (Oklaski)

Czytaj więcej

Umieść film na stronie
Oceń posła
Ocena
3.6
Pozycja w rankingu:
106
Liczba głosów: 49
Pliki cookies w naszym serwisie
Informacji zarejestrowanych w plikach "cookies" używamy m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Możesz zmienić ustawienia dotyczące "cookies" w swojej przeglądarce internetowej. Jeżeli pozostawisz te ustawienia bez zmian pliki cookies zostaną zapisane w pamięci urządzenia. Zmiana ustawień plików "cookies" może ograniczyć funkcjonalność serwisu.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.